De vier programma's

In het kader van de propositie zet Chemelot in op vier programma's

1. Programma innovatie en kennisinfrastructuur

Voor zowel de doelstellingen op het gebied van energietransitie voor 2050 als de ecoomische ambities van Chemelot en de regio, is het belangrijk dat er blijvend geïnvesteerd wordt in innovatie en kennisontwikkeling. De afgelopen jaren is hiertoe een beslissende stap gezet met de ontwikkeling van de Brightlands Chemelot Campus. Voor de ambities is het essentieel dat deze inzet met kracht wordt doorgezet. Dan kan alleen met een combinatie van private en publieke middelen.

Brightlands Chemelot Sustainable Technology Centre

De grote transities op het gebied van klimaat stellen de chemische industrie in Europa en op Chemelot voor enorme uitdagingen. Stapsgewijze verbeteringen van de bestaande processen zullen niet voldoende bijdragen. Dit maakt het zoeken naar doorbraak-technologieën noodzakelijk. Om doorbraak-technologieën te kunnen implementeren is met name de opschaalstap een struikelblok. De benodigde kennis en ervaring inzake opschaling wrodt samengebracht in het publiek-private Brightlands Chemelot Sustainble Technology Centre, waarin in samenwerking met onderwijspartners in de trilaterale regio (Noordrijn-Westfalen, Vlaanderen en Nederland) gewerkt wordt aan (bij)scholing van technologen en engineers.

De campus is door het Ministerie van Economische Zaken gevraagd de innovatie van de trilaterale regio voor te zitten. Het Centre wordt geïnitieerd door de partijen Sitech (namens de Chemelot bedrijven), TNO, Universiteit Maastricht en de Brightlands Chemelot Campus. De Brightlands Chemelot Campus heeft met het instituut Chemelot InSciiTe al een startpositie opgebouwd en de eerse start-ups hebben zich gevestigd. Ook recyclebare plastics, hergebruik en recyclage van kunstofafval tot voedingsstromen voor krakers vraagt om ontwikkeling van nieuwe materialen en processen; 'designed-to-recycle'. Grote verschuivingen in de energievoorziening, bijvoorbeeld door elektrisch rijden, zullen tenslotte de grondstoffenvoorziening raken waardoor onder andere  stoffen zoals aromaten, anders zullen moeten worden geproduceerd, bijvoorbeeld vanuit bioafval.

Chemelot Sustainability Team

In het kader van de Visie Chemelot 2025 is vorig jaar een team opgezet, waarbij pro-actief wordt gezocht naar activiteiten die de duurzaamheid en concurrentiekracht van Chemelot verhogen. Hierbij wordt gedacht aan kentenverlenging van de bestaande chemiche ketens op Chemelot, maar ook aan ketensluiting, met andere woorden bijdragen aan de circulariteit van Chemelot processen.

Specifiek wordt hierbij gewerkt aan een 'recycling hub, een verzameling processen die het re- en upcyclen van materialen geproduceerd door Chemelot tot doel heeft.Tot slot wordt actief gezocht naar nieuwe processen of naar het opschalen van processen die nu op de Brightlands Chemelot Campus getest worden, waarbij bijvoorbeeld biomassa als grondstof gebruikt wordt. Het hebben van de campus op het Chemelot terrein is een belangrijk onderdeel van de verduurzaming, omdat de kerncompetenties opschalen en 'debottlenecken' hierdoor gewaarborgd zijn.

Asseth Health Centre uitbreiden voor verduurzaming

Chemelot is een voorloper op het gebied van digitaliseren in de procesindustrie (Industry 4.0) en is daarbij een Asset Health Centre aan het bouwen, waarin de prestaties op apparaat-niveau gemeten worden. Een nieuwe toepassing is dat ook de duurzaamheidsprestaties in beeld kunnen worden gebracht en daarmee worden geoptimaliseerd, waardoor verdere stappen in verduurzaming gmaakt kunnen worden. Gezien de aard van het Centre is dit kennis die ook buiten Chemelot toegepast kan worden. De uitbreiding van het Asseth Health Centre in het kader van de duurzamaheidsprestaties op installatie- en siteniveau vergen aanvullende investeringen.

2.    Programma infrastructuur en verankering

De regionale verankering van Chemelot is niet alleen van belang in het kader van de innovatiekracht en regionale werkgelegenheid. Ook in de verduurzaming van de omgeving en de rest van Limburg biedt Chemelot nieuwe kansen, bijvoorbeeld het benutten van restwarmte en hergebruik van CO2 uitstoot. Een voorbeeld is het benutten van restwarmte voor de omliggende woonwijken en gebouwen via Het Groene Net. Daarbij biedt de verduurzaming van Chemelot ook kansen voor andere sectoren zoals de tuinbouw.

Een ander voorbeeld waarmee Chemelot een een praktische verankering voor heel Limburg kan zijn is de CO2-pijplijn van Chemelot naar het kassengebied in Noor-Limburg (Greenline project). Een 67 kilometer lange CO2 pijpleiding vanuit Chemelot naar het hart van Brightlands Greenport Venlo. Het is van belang nieuwe bedrijven aan te trekken ten behoeve van de duurzaamheid en concurrentiekracht van Chemelot. Zo kunnen zij bijvoorbeeld in de keten een rol spelen bij het verminderen van de CO2-uitstoot of op andere wijze gebruik maken van de reststoffen of op Chemelot geproduceerde warmte. Hiervoor zijn naast acquisitie-inspanningen ook infrastructurele aanpassingen en investeringen nodig.

3.    Programma voor pilots en proefprojecten

Om de beoogde CO2-reductie op Chemelot te realiseren zijn concrete projecten nodig. De investeringen overschrijden in veel gevallen de draagkracht van de individuele bedrijven op de site. Momenteel vinden gesprekken plaats aan de industrietafel van het klimaatakkoord om specifiek voor Chemelot te kijken naar stappen om tot 2030 te voldoen aan het Parijsakkoord. Dit betreft acties die technisch mogelijk zijn, maar waarbij de economische en regelgevingsrandvoorwaarden aangepast moeten worden om deze projecten haalbaar te maken. De volgende projecten worden dan ook geëvalueerd op hun haalbaarheid;

  • Uitbouw Asset Health Centre om digitalisering van de industrie in te zetten voor verdere verduurzaming van de locatie
  • Inzet restwarmte voor stadsverwarming in omliggende gemeenten (Het 'Groene Net')
  • Het inzetten van CO2 voor tuinders in Noord-Limburg vanuit Chemelot
  • Verdere elektrificatie van de locatie
  • Vergroening van de stroomvoorziening van Chemelot
  • Verdere afvang van N2O (lachgas)
  • Verdere vergroening van de naftakrakers
  • Opslag CO2 geproduceerd op de locatie onder de Noordzee (CCS)
  • Nieuwe processen om CO2 als grondstof te gebruiken (CCU)

Een bijzonder project dat op dit moment in voorbereiding is, is het Zitta Biogas-project. Met behulp van hergebruik van restwarmte van de Chemelot-site kan varkensmest (en co-producten) worden vergist en verwerkt tot een organische mestkorrel.

De biogasinstallatie levert een grote bijdrage aan het oplossen van het mestoverschot in Nederland. Tegelijkrtijd wordt het productieproces van OCI Nitrogen verduurzaamd. Door de schaalgrootte en de integrale aanpak is de installlatie een duurzame oplossing voor het mestprobleem in Limburg en daarbuiten. De varkensmest wordt zo vers mogelijk verwerkt, waardoor de milieubelasting - door uitstoot van methaan en ammoniak - geminimaliseerd wordt. De biogasinstallatie gaat ongeveer 700Kton mest verwerken, waarmee 40 miljoen kubieke meter biogas kan worden geproduceerd. Dit staat gelijk aan het aardgasverbruik van 25.000 huishoudens, waarmee OCI Nitrogen haar CO2 footprint verlaagt.

Proefprojecten

Om voor de lange termijn (2050) te voldoen aan het doel van 95% minder CO2-emissie is een radicale aanpassing van voedingsstromen en processen nodig op de locatie. Daarnaast is een infrastructuur, gericht op het leveren van voldoende energie, nodig. Deze nieuwe processen zijn op dit moment in verschillende fases van technologische en economische ontwikkeling. De langdurige ontwikkeltijd van deze processen, in combinatie met de lange investeringscyclus in de chemische industrie, vereist dat er op korte termijn proefprojecten moeten worden aangezet om deze transitie naar een klimaatneutrale chemie in 2050 mogelijk te maken. Hierbij zijn de volgende projefprojecten van belang;

  • Proefproject voor het maken van H2 op basis van duurzame bronnen, via elektrolyse of decarbonisatie (vergroenen aardgas voedingsstroom)
  • Proefproject voor het vergroenen van de krakervoeding op basis van gerecycled materiaal of biomassa (vergroenen nafta voedingsstroom en circulaire economie)
  • Proefproject voor elektrische boilers (vergroening energievoorziening)
  • Proefproject Syngas uit afval (vergroenen aardgas voedingsstroom en circuliare economie)

4. Programma aanpassing wet- en regelgeving

Met de aanwezige technologieën, partners en infrastructuur kan Chemelot functioneren als living lab voor het doorontwikkelen van vruchtbare ideeën zoals de kabinetsprioriteit van CO2-afvang en opslag, maar ook van industriële symbiose als essentieel bestanddeel van een circuliare economie.

Ideeën waarbij bedrijven uitsluitend de energie verbruiken die ze nodig hebben en zoeken naar cross-overs die bijdragen aan een schonere toekomst van de hele branche. Technisch is het allemaal mogelijk, we moeten alleen de omslag maken in ons denken en in wet- en regelgeving.

Een majeure nationale inspanning "Herijking van regelgeving voor een circuliare economie" is nodig om heel praktisch ruimte te bieden aan duurzame innovatie in de praktijk. Ondernemers zitter eerder daarop te wachten dan op subsidie. Vier voorbeelden;

  • Voor het nuttig hergebruik van CO2 is een eenduidige stimulerende regelgeving nodig. Om projecten zoals een CO2-leiding tussen industrie en tuinbouw (Carbon capture and usage (CCU)) los te trekken  is het van groot belang dat de leverende partijen (deels) emissierechten krijgen voor de CCU-oplossing. CCU-oplossingen zijn meestal over een keten heen en als de CO2 producerende partij geen emissierechten krijgt voor het ontsluiten van de CO2 voor deze oplossingen, is er vaak voor hen te weinig prikkel om de maatschappelijk gewenste investering te doen.
  • Carbon Capture and Storage (CCS) vanuit Limburg vraagt ook om aanpassing van wet- en regelgeving. Om CCS te doen vanaf Chemelot is het een realistisch scenario dat dit het beste zal gaan met binnenaartschepen, vanuit de Noordzee. Volgens de huidige regels moet CO2, die per schip wordt vervoerd, als geëmitteerd worden beschouwd door de leverende partij. Momenteel wordt alleen transport via pijplijn niet als emissie gerekend.
  • Electriciteitstoeslag via ammoniak kent ook wettelijke belemmeringen die initaiteven in de eneregietransitie tegenhouden.
  • Als we afval als grondstof gaan zien, moet het transporteren hiervan over landsgrenzen heen gemakkelijker worden, zeker voor een cluster als Chemelot, waarvan anders het inzamel- en aanvoergebied sterk beperkt is.

Deze megtransitie vraagt om nieuwe strategieën en dus ook om nieuwe wet- en regelgeving. Chemelot wil hier op nationaal niveau over meepraten.